 Schizophrenia |
 |
หลักการและเหตุผล
โรคจิตจัดว่าเป็นกลุ่มโรคสำคัญกลุ่มหนึ่งของโรคทางจิตเวช เนื่องจากผู้ป่วยโรคจิตมักมีอาการทางจิตรุนแรงในบรรดาโรคจิตทั้งหมด โรคจิตเภท (Schizophrenia) จัดว่าเป็นโรคสำคัญมากโรคหนึ่ง เนื่องจากโรคนี้พบได้บ่อย มีอุบัติการณ์ในประชากรทั่วไป 0.1-0.5 ต่อ 1,000 คน ความชุก 2.5-5.3 ต่อ 1,000 คน ( มาโนช หล่อตระกูลและปราโมทย์ สุคนิชย์ , 2544:118) โดยเฉพาะในภาคตะวันออกเฉียงเหนือจะมีความชุกถึงร้อยละ 1.2 ( อภิชัย มงคลและคณะ , 2543:79) จากรายงานของกรมสุขภาพจิต ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2545 ถึง พ.ศ. 2547 พบจำนวนผู้ป่วยโรคจิตทั่วประเทศ 520 , 013, 474 , 005 และ 423,078 คน ตามลำดับ (กรมสุขภาพจิต, 2547) จากรายงานโรงพยาบาลจิตเวชขอนแก่นราชนครินทร์ จำนวนผู้ป่วยรับใหม่ในปีงบประมาณ 2546 มีผู้ป่วยโรคจิตเภทจำนวน 1,513 คน ในปีงบประมาณ 2547 มีจำนวน 1,712 คน ซึ่งแสดงให้เห็นถึงจำนวนผู้ป่วยจิตเภทที่เพิ่มขึ้นในแต่ละปี โดยผู้ป่วยมักมี life-time prevalence ประมาณร้อยละ 0.5-1.0 ทำให้ผู้ป่วยเกิดการสูญเสีย การทำหน้าที่ ในด้านต่างๆ อย่างมาก เนื่องจากเริ่มป่วยตั้งแต่อายุยังน้อย และมีการดำเนินโรคแบบเรื้อรังในผู้ป่วยส่วนใหญ่ ( มานิต ศรีสุรภานนท์ , 2544:1) โรงพยาบาลจิตเวชขอนแก่นราชนครินทร์ จะต้องเสียค่าใช้จ่ายให้กับผู้ป่วยจิตเภทเหล่านี้ที่เข้ารับการรักษาในโรงพยาบาล เฉลี่ย 9,446.17 บาท / ราย (โรงพยาบาลจิตเวชขอนแก่นราชนครินทร์, 2547) เนื่องจากต้องมีการรักษาติดต่อกันยาวนาน ต้องใช้ยาและเครื่องมืออื่นๆ รวมถึงการบำบัดในรูปแบบต่างๆ ซึ่งโรงพยาบาลจะต้องใช้ต้นทุนของหอผู้ป่วยที่สูงกว่าต้นทุนการรักษาโรคจิตประเภทอื่นถึง 17 เท่า ซึ่งทำให้รัฐบาลต้องสูญเสียงบประมาณเป็นจำนวนมากทุกปีสำหรับรักษาผู้ป่วยจิตเภทเหล่านี้ ( วิวัฒน์ ยถาภูธานนท์ , 2536) |
|
|
|
การดำเนินโรคจะมีลักษณะค่อยเป็นค่อยไป มีความผิดปกติของความคิด อารมณ์ การรับรู้และพฤติกรรม มีอาการหลงผิด และบางครั้งมีอาการประสาทหลอนร่วมด้วย นอกจากนี้ผู้ป่วยจะมีบุคลิกภาพเปลี่ยนไป ไม่สนใจตนเองและสิ่งแวดล้อม การแต่งกายสกปรกและแปลก มีพฤติกรรมแยกตัวเอง ยิ้มหัวเราะคนเดียว และบางครั้งมีอาการรุนแรงเห็นได้อย่างชัดเจน เช่น การทำร้ายตนเองหรือผู้อื่น ทำลายข้าวของ พฤติกรรมก้าวร้าว และทะเลาะวิวาท ( สมภพ เรืองตระกูล , 2545 ) อาการดังกล่าวทำให้ผู้ป่วยไม่สามารถดำเนินช ีวิตได้อย่างปกติ มักเกิดปัญหาด้านการตัดสินใจ การไม่สามารถควบคุมตนเอง และเกิดปัญหาความสัมพันธ์กับผู้อื่นตามมา จำเป็นต้องได้รับการบำบัดรักษาที่เหมาะสม โรงพยาบาลต้องรับภาระในการดูแลผู้ป่วยจิตเภทมากขึ้นเพื่อให้ทันกับจำนวนผู้ป่วยที่เพิ่มมากขึ้นในแต่ละปี ฉะนั้นหน่วยงานบริการทางสุขภาพจิตจะต้องพัฒนาวิธีการบำบัดให้มีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น เพื่อตอบสนองต่อความต้องการการช่วยเหลือของประชาชน
|
|
|
|
การพัฒนาคู่มือปฏิบัติการทางคลินิกนี้ เป็นการวางแผนในการดูแลผู้ป่วยจิตเภทของทีมสหวิชาชีพ โดยมีเป้าหมายให้ผู้ป่วยจิตเภทที่มารับบริการที่โรงพยาบาลจิตเวชขอนแก่นราชนครินทร์ ได้รับการรักษาที่เป็นมาตรฐานของแต่ละวิชาชีพ โดยการพัฒนารูปแบบการดูแลผู้ป่วยจิตเภทตั้งแต่ตั้งแต่มารับบริการที่โรงพยาบาล จนกระทั่งจำหน่ายกลับไปดำรงชีวิตอยู่ในชุมชน ผู้ที่มีส่วนร่วมในการดำเนินงานเกี่ยวข้องกับบุคคลหลายฝ่าย เช่น องค์กรแพทย์ กลุ่มงานผู้ป่วยนอก กลุ่มการพยาบาล กลุ่มงานจิตวิทยา กลุ่มงานสังคมสงเคราะห์ กลุ่มงานเภสัชกรรม หน่วยแพทย์ทางเลือก กลุ่มงานนิติจิตเวช กลุ่มงานฟื้นฟูสมรรถภาพ กลุ่มงานโภชนากร ซึ่งบุคคลเหล่านี้มีส่วนร่วมในการดำเนินงานและประสานงานกันตลอดเวลา เพื่อให้เกิดประสิทธิภาพในการบำบัดรักษาผู้ป่วยจิตเภทได้ตามความเหมาะสม และดำรงชีวิตอยู่ในชุมชนตามปกติ
|
|
|
วัตถุประสงค์
1. เพื่อเป็นแนวทางในการดูแลผู้ป่วยจิตเภท ที่มารับบริการในโรงพยาบาลจิตเวชขอนแก่นราชนครินทร์ ให้มีประสิทธิภาพและได้รับบริการต่ออย่างต่อเนื่อง
2. เพื่อเป็นแนวทางในการดูแลผู้ป่วยจิตเภทที่ป่วยในระยะเริ่มแรกได้อย่างมีประสิทธิภาพเพื่อป้องกันการเจ็บป่วยเรื้อรัง
ขอบเขตของคู่มือ
เป็นแนวทางในการดูแลผู้ป่วยจิตเภท ที่มารับบริการในโรงพยาบาลจิตเวชขอนแก่นราชนครินทร์ ตั้งแต่โรงพยาบาลจนถึงชุมชนของแต่ละวิชาชีพ ซึ่งรวมถึงวัตถุประสงค์ กลุ่มเป้าหมาย ตัวชี้วัด ผังกระบวนการ (Flow chart) และ แผนการดูแลผู้ป่วยของทีมสหวิชาชีพ (Care Map)
นิยามศัพท์
ผู้ป่วยจิตเภท หมายถึง ผู้ป่วยที่มารับบริการในโรงพยาบาลจิตเวชขอนแก่นราชนครินทร์ และได้รับการวินิจฉัยโดยแพทย์ว่าเป็นโรคจิตเภท
ผู้ป่วยจิตเภทที่ป่วยเป็นครั้งแรก
หมายถึง ผู้ป่วยที่เข้ารับการรักษาในโรงพยาบาล และได้รับการวินิจฉัยจากจิตแพทย์ว่าป่วยเป็นโรคจิตเภทในครั้งที่ 1
ผู้ป่วยจิตเภทที่กลับมารักษาซ้ำภายใน 6 เดือน
หมายถึง ผู้ป่วยจิตเภทที่จำหน่ายออกจากโรงพยาบาลแล้ว ภายหลังกลับเข้ามารักษาพยาบาลซ้ำภายใน 6 เดือน โดยไม่ได้วางแผนด้วยโรคเดิม
ทีมสหวิชาชีพ
หมายถึง ทีมผู้ดูแลผู้ป่วยจิตเภทตั้งแต่ในโรงพยาบาลจิตเวชขอนแก่นราชนครินทร์ ถึงเครือข่ายผู้ปฏิบัติงานสุขภาพจิตในชุมชน ได้แก่ แพทย์ พยาบาล เภสัชกร นักจิตวิทยา นักสังคมสงเคราะห์ นักอาชีวะบำบัด นักโภชนาการบำบัด เจ้าหน้าที่สาธารณสุข เป็นต้น
แนวทางการดูแลผู้ป่วย
( Clinical Practice Guideline) หมายถึง การดูแลผู้ป่วยจิตเภทร่วมกันของทีมสหวิชาชีพอย่างครบวงจรครอบคลุมตั้งแต่ในโรงพยาบาลถึงชุมชน โดยส่งต่อเครือข่ายผู้ปฏิบัติงานสุขภาพจิตในชุมชนให้ดูแลต่อเนื่อง
เครือข่ายผู้ปฏิบัติงานสุขภาพจิต
หมายถึง เจ้าหน้าที่สาธารณสุขที่รับผิดชอบงานสุขภาพจิตและปฏิบัติงาน ณ. สถานีอนามัย สำนักงานสาธารณสุขอำเภอ โรงพยาบาลชุมชน สำนักงานสาธารณสุขจังหวัด และโรงพยาบาลจังหวัด
วิธีดำเนินการ
1. สำหรับผู้ป่วยจิตเภทที่มารับบริการ ณ. กลุ่มงานผู้ป่วยนอก ให้ดำเนินการตามผังกระบวนการทำงาน (Flow Chart) สำหรับพยาบาลผู้ป่วยนอก
2. ในกรณีเป็นผู้ป่วยใน ดำเนินการใช้ Care Map เฉพาะผู้ป่วยจิตเภทรายใหม่เท่านั้น โดยดำเนินการ ดังนี้
2.1 เมื่อตึกผู้ป่วยในรับผู้ป่วยจิตเภทรายใหม่ ให้เขียนขั้นกระดานเพื่อเป็นการสื่อสารให้ทุกวิชาชีพทราบว่ามีผู้ป่วยที่ต้องใช้แนวทางการดูแลของทีมสหวิชาชีพ โดยเขียนอักษรให้ชัดเจนว่า Care Map อยู่ตรงกลาง และตามด้วย ชื่อ สกุลของผู้ป่วย
2.2 พยาบาลประจำตึกจะจัดแบบฟอร์ม Care Map ใส่ไว้ในแฟ้มประวัติผู้ป่วย ให้ทุกวิชาชีพดูแลผู้ป่วยตามการวางแผนร่วมกัน และสามารถปรับเพิ่มเติมได้ หากคิดว่าแผนที่เขียนไว้ไม่เหมาะสมกับผู้ป่วย ภายหลังการปฏิบัติการดูแลตามแผนให้บันทึก ผลการปฏิบัติ ผลลัพธ์ความแปรปรวนและชื่อผู้ให้บริการด้วย
2.3 เมื่อสหวิชาชีพพบว่ามีปัญหาในการบริการผู้ป่วย และพิจารณาว่าสมควรจัดประชุมทีมสหวิชาชีพ ให้แจ้งให้พยาบาลในตึกผู้ป่วยทราบ เพื่อพยาบาลจะเป็นผู้ประสานงาน กำหนดวัน เวลา และสถานที่ในการประชุมกับทุกวิชาชีพ
2.4 ประชุมสหวิชาชีพ ตามแผนที่กำหนด และให้ทุกวิชาชีพปรับแผนการดูแลตามมติที่ประชุม
2.5 ภายหลังจำหน่ายผู้ป่วย ให้เก็บรายงาน Care Map ไว้ในแฟ้มประวัติผู้ป่วยโดยให้อยู่หลัง Nursing Care Plan
ประโยชน์ที่คาดว่าจะได้รับ
1. มีแผนการดูแลผู้ป่วยจิตเภทและครอบครัวโดยทีมสหวิชาชีพ ตั้งแต่โรงพยาบาลจิตเวชขอนแก่นราชนครินทร์จนถึงชุมชน
2. เป็นแนวทางการปฏิบัติงานทางคลินิกแก่ผู้ป่วยจิตเภทที่เหมาะสมและมีการพัฒนารูปแบบการดำเนินงานการดูแลผู้ป่วยจิตเภท
3. ทีมสหวิชาชีพมีการสื่อสารการดูแลผู้ป่วยจิตเภทในทิศทางเดียวกัน
|
|
|